TCMB raporu: enerji fiyatları ve jeopolitik riskler ekonomiyi zorluyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haftalık değerlendirme raporunda küresel ekonomi, enflasyon, kredi piyasaları ve büyüme beklentilerine ilişkin önemli tespitler paylaştı. Raporda özellikle enerji fiyatlarındaki yükseliş, jeopolitik riskler ve enflasyon beklentilerindeki artışın ekonomik görünüm üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi.

Enerji fiyatlarında küresel belirsizlik ve artan riskler

TCMB’nin değerlendirmesinde, jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarında yüksek seyrin ve sert dalgalanmaların sürdüğü belirtildi. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin, enerji fiyatlarının gelecekteki yönü üzerinde belirleyici olduğu vurgulandı.

Raporda ayrıca Orta Doğu ve Afrika başta olmak üzere birçok ülkede büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edildiği, 2027 yılında ise baz etkisiyle toparlanma beklendiği ifade edildi. Türkiye’nin dış ticaret ortaklarını kapsayan küresel büyüme endeksinin 2026’da yüzde 1,9, 2027’de ise yüzde 2,4 artacağı tahmin edildi.

Emtia fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyon riskini artırdığı belirtilirken, merkez bankalarının hem enflasyon hem de büyüme üzerindeki baskıları dikkate aldığı kaydedildi. Jeopolitik risklerin etkisiyle gelişmekte olan ülkelerden portföy çıkışlarının sürdüğü ve küresel piyasalarda risk iştahının dalgalı seyrettiği ifade edildi.

Kredi ve faizlerde artış, finansal koşullarda sıkılaşma

13 Mart–17 Nisan dönemine ilişkin verilerde bireysel kredilerde büyümenin hızlandığı, özellikle ihtiyaç ve taşıt kredilerinin artışta etkili olduğu bildirildi. Aynı dönemde kredi ve mevduat faizlerinde yükseliş dikkat çekti.

TL mevduat faizlerinin yüzde 47,2’ye, TL ticari kredi faizlerinin yüzde 49,3’e yükseldiği raporda yer aldı. İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 63,1’e çıkarken, konut kredisi faizleri yüzde 36,8, taşıt kredisi faizleri ise yüzde 39,6 seviyesine ulaştı. TCMB ayrıca kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasında değişiklik yapıldığını ve deprem bölgesine yönelik bazı kredi istisnalarının kaldırıldığını açıkladı.

TCMB’nin brüt rezervlerinin 17 Nisan itibarıyla 174,5 milyar dolara gerilediği, Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminin 233 baz puana düştüğü belirtildi. Aynı dönemde tahvil ve hisse piyasalarında toplam 3,7 milyar dolarlık net portföy çıkışı yaşandığı ifade edildi.

Ekonomik göstergelerde yavaşlama sinyalleri

Şubat ayına ilişkin verilerde perakende satışların aylık bazda yüzde 0,2 düştüğü, sanayi üretiminin ise yüzde 2,6 arttığı kaydedildi. Ancak TCMB, genel göstergelerin ekonomik faaliyetlerde yavaşlamaya işaret ettiğini belirtti.

İstihdamın 32,2 milyon kişiye gerilediği, işsizlik oranının yüzde 8,3 seviyesinde yatay seyrettiği bildirildi. Şubat ayında cari işlemler açığının 7,5 milyar dolar olduğu, 12 aylık cari açığın ise 35,4 milyar dolara yükseldiği aktarıldı.

Turizm gelirlerinin güçlü seyrini koruduğu ve hizmetler dengesi fazlasının 62,6 milyar dolar olduğu ifade edildi. Bu verilerin dış denge açısından kısmi destek sağladığı belirtildi.

Enflasyon görünümü ve para politikası değerlendirmesi

Mart ayında tüketici enflasyonunun yüzde 1,94 arttığı, yıllık enflasyonun ise yüzde 30,87 seviyesine gerilediği açıklandı. Enerji fiyatlarındaki artışın özellikle ulaştırma maliyetleri üzerinden enflasyonu etkilediği ifade edildi.

Enerji grubunda aylık artışın yüzde 4,75 olduğu, hizmet enflasyonunun yüksek seyrini sürdürdüğü ve kira enflasyonunun yıllık bazda yüzde 52,45 seviyesinde gerçekleştiği belirtildi.

Para Politikası Kurulu’nun politika faizini yüzde 37’de sabit tuttuğu, gecelik borç verme faizinin yüzde 40, borçlanma faizinin ise yüzde 35,5 seviyesinde korunduğu aktarıldı. TCMB, enflasyonda kalıcı bozulma görülmesi halinde para politikasının daha da sıkılaştırılabileceği mesajını verdi.

Genel değerlendirmede enerji fiyatları ve jeopolitik risklerin küresel ekonomi üzerindeki baskısının sürdüğü ve finansal koşulların sıkı seyrini koruduğu ifade edildi.